Jak napisać list formalny na maturze rozszerzonej z angielskiego?
- Przemysław Koronkiewicz
- 24 lip
- 16 minut(y) czytania
W tym artykule pokażę Ci, jak krok po kroku przejść przez proces pisania listu formalnego na maturze rozszerzonej z angielskiego. Pokażę Ci m.in. jak przeanalizować polecenie, dopasować styl do odbiorcy oraz zbudować list formalny akapit po akapicie.
NAWIGACJA PO ARTYKUŁACH DOTYCZĄCYCH MATURY ROZSZERZONEJ Z ANGIELSKIEGO: Jeśli interesuje Cię cała sekcja Writing, przeczytaj ten artykuł: 🔗 Writing na maturze rozszerzonej z angielskiego ⇗ Szczegółowe omówienie tekstów z sekcji Writing: 🔗 Jak napisać rozprawkę na maturze rozszerzonej z angielskiego? ⇗ 🔗 Jak napisać artykuł na maturze rozszerzonej z angielskiego? ⇗ |
SPIS TREŚCI
TEORIA
Najważniejsze informacje o liście formalnym
Czym list formalny różni się od rozprawki i artykułu?
Do kogo możesz pisać?
Jak analizować polecenie?
Zwróć uwagę na czasowniki w poleceniu
Jak zaplanować list formalny?
Struktura listu formalnego
PRAKTYKA
Jak rozpocząć list formalny?
Czy trzeba dodawać adres i datę?
Jak napisać wstęp?
Przydatne sposoby określania celu
Pierwszy akapit rozwinięcia
Drugi akapit rozwinięcia
Jak zakończyć list?
Jak dobrać zwrot kończący?
Jakiego stylu wymaga list formalny?
Jak uprzejmie formułować prośby?
Jak przedstawiać propozycję?
Jak wyrażać niezadowolenie albo krytykę?
Jak rozwijać oba elementy polecenia?
DODATKOWE INFORMACJE
Przydatne zwroty do listu formalnego
Przykładowy list formalny na maturze rozszerzonej z angielskiego
Dlaczego ten list działa
Jak oceniany jest list formalny?
Ile słów powinien mieć list?
Najczęstsze błędy w liście formalnym
Checklista przed oddaniem listu
Podsumowanie
Najważniejsze informacje o liście formalnym
List formalny zawsze powstaje w określonej sytuacji komunikacyjnej. Piszesz do konkretnej osoby, instytucji albo grupy odbiorców i chcesz osiągnąć konkretny cel - na przykład zaproponować współpracę, zwrócić uwagę na problem, poprosić o podjęcie działania albo wyrazić niezadowolenie.
Dlatego przed rozpoczęciem pisania musisz ustalić:
kim jesteś jako nadawca,
do kogo kierujesz list,
dlaczego piszesz,
czego oczekujesz od odbiorcy,
jaki poziom formalności pasuje do tej relacji.
W przeciwieństwie do artykułu list formalny nie potrzebuje tytułu. Nie wymaga też tezy charakterystycznej dla rozprawki. Powinien natomiast zawierać odpowiedni zwrot rozpoczynający i kończący, a cel wiadomości musi zostać jasno określony już we wstępie.
Temat będzie zawierał dwa elementy, które należy rozwinąć. Mogą one wymagać między innymi:
uzasadnienia potrzeby podjęcia działania,
przedstawienia konkretnej propozycji,
opisania problemu lub wydarzenia,
zachęcenia odbiorcy do współpracy,
wyrażenia krytyki albo zaniepokojenia,
zaproponowania możliwego rozwiązania.
List powinien liczyć od 200 do 250 słów. Jego styl musi być uprzejmy, rzeczowy i dopasowany do odbiorcy. Inaczej napiszesz do dyrektora instytucji, a inaczej do uczniów szkoły partnerskiej, nawet jeśli obie wypowiedzi zostaną zaklasyfikowane jako list formalny.
Najważniejsze jest więc nie samo użycie kilku formalnych zwrotów, lecz stworzenie tekstu, który brzmi jak rzeczywista wiadomość skierowana do konkretnego odbiorcy i prowadzi do jasno określonego rezultatu.
Czym list formalny różni się od rozprawki i artykułu?
W rozprawce punktem wyjścia jest problem, wobec którego zajmujesz stanowisko albo przedstawiasz argumenty za i przeciw. W artykule równie ważny jak sama treść jest sposób dotarcia do czytelnika: tytuł, angażujące otwarcie i styl, który zachęca do dalszej lektury.
List formalny działa inaczej. Tutaj najważniejsza jest sytuacja komunikacyjna, czyli cały kontekst, w którym powstaje tekst. Obejmuje ona nie tylko nadawcę i odbiorcę, ale również relację między nimi, powód napisania wiadomości oraz rezultat, który autor chce osiągnąć.
Inaczej zwrócisz się do dyrektora szkoły, któremu przedstawiasz projekt, inaczej do redaktora gazety, któremu zgłaszasz problem, a jeszcze inaczej do uczniów szkoły partnerskiej, których zapraszasz do współpracy. Temat może być podobny, ale zmienią się ton, dobór zwrotów, sposób formułowania próśb oraz informacje, które należy przedstawić.
Sytuacja komunikacyjna wpływa więc na cały list:
sposób rozpoczęcia i zakończenia,
poziom formalności,
informacje, które trzeba wyjaśnić odbiorcy,
sposób przedstawiania próśb, propozycji lub krytyki,
zakończenie, w którym określasz oczekiwaną reakcję.
Porównaj trzy początki tekstów dotyczących ograniczenia marnowania żywności w szkołach.
Rozprawka:
In my opinion, schools should take more effective measures to reduce food waste.
Autor od razu przedstawia własne stanowisko wobec problemu.
Artykuł:
How much perfectly good food is thrown away in your school every day?
Autor zwraca się do szerokiej grupy czytelników i próbuje zainteresować ich tematem.
List formalny:
I am writing on behalf of the student council to propose a school campaign aimed at reducing food waste.
Tutaj pierwsze zdanie pełni konkretną funkcję komunikacyjną. Odbiorca dowiaduje się, kto pisze, w jakiej sprawie i jaki jest cel wiadomości.
To właśnie odróżnia list od pozostałych form. Nie piszesz wyłącznie „na temat” danego problemu. Piszesz do kogoś, ponieważ chcesz, aby ta osoba coś wiedziała, rozważyła, zmieniła albo zrobiła. Dlatego dobry list powinien od początku brzmieć jak rzeczywista wiadomość, a nie rozprawka, do której dodano zwrot Dear Sir or Madam.
Do kogo możesz pisać?
Odbiorca będzie wynikał z polecenia. Może nim być na przykład:
dyrektor szkoły,
przedstawiciel lokalnych władz,
organizator wydarzenia,
redaktor czasopisma,
właściciel firmy,
kierownik instytucji,
członkowie organizacji,
uczniowie szkoły partnerskiej,
mieszkańcy określonej miejscowości.
Odbiorca decyduje o stopniu formalności. List skierowany do burmistrza powinien brzmieć inaczej niż list do uczniów ze szkoły partnerskiej. Oba mogą być traktowane jako listy formalne w rozumieniu zadania, ale relacja między nadawcą a odbiorcą jest inna.
Jak analizować polecenie?
Zanim zaczniesz pisać, odpowiedz sobie w głowie na pięć pytań:
Kim jestem jako autor?
Do kogo piszę?
Dlaczego piszę?
Jakie dwa elementy muszę omówić?
Jakiej reakcji oczekuję od odbiorcy?
Spójrzmy na przykładowy temat:
Twoja szkoła chce zorganizować zbiórkę nieużywanych urządzeń elektronicznych i nawiązać współpracę z lokalnym centrum recyklingu. Napisz list do dyrektora centrum, w którym uzasadnisz potrzebę przeprowadzenia takiej akcji oraz przedstawisz propozycję współpracy.
Kim jesteś?
Prawdopodobnie uczniem reprezentującym szkołę albo samorząd uczniowski.
Do kogo piszesz?
Do dyrektora centrum recyklingu.
Jaki jest cel listu?
Zaproponowanie wspólnej akcji.
Pierwszy element polecenia
Uzasadnienie potrzeby zorganizowania zbiórki.
Drugi element polecenia
Przedstawienie konkretnej propozycji współpracy.
Jakiej reakcji oczekujesz?
Odpowiedzi dyrektora i zgody na udział centrum w projekcie.
Jeżeli nie określisz tych elementów przed rozpoczęciem pisania, łatwo stworzyć ogólny tekst o recyklingu, który nie będzie pełnił funkcji listu.
Zwróć uwagę na czasowniki w poleceniu
Podobnie jak w pozostałych formach, kluczowe są czasowniki określające, co masz zrobić.
Uzasadnij
Nie wystarczy stwierdzić, że coś jest potrzebne. Musisz wyjaśnić dlaczego.
Przedstaw projekt
Podaj konkretne informacje dotyczące organizacji, miejsca, terminu, uczestników albo sposobu działania.
Zaproponuj
Sformułuj rozwiązanie i wyjaśnij, jak mogłoby zostać wprowadzone.
Zachęć
Pokaż odbiorcy, dlaczego warto się zaangażować.
Oceń
Nie ograniczaj się do opisu. Przedstaw własną ocenę i ją uzasadnij.
Opisz
Dodaj szczegóły pozwalające odbiorcy zrozumieć albo wyobrazić sobie określoną sytuację.
Zareaguj na problem
Wyjaśnij, co się wydarzyło, przedstaw swoje stanowisko i określ, jakiej reakcji oczekujesz.
Dwa elementy tematu mogą wymagać zupełnie różnych działań. W jednym akapicie możesz uzasadniać, a w drugim przedstawiać szczegółowy projekt.
Jak zaplanować list formalny?
Plan dla przykładowego tematu może wyglądać następująco:
Nadawca: przedstawiciel samorządu uczniowskiego.
Odbiorca: dyrektor centrum recyklingu.
Cel: zaproponowanie współpracy przy szkolnej zbiórce elektroodpadów.
Rozpoczęcie: Dear Sir or Madam,
Wstęp: przedstawienie autora i określenie celu listu.
Pierwszy element – dlaczego akcja jest potrzebna:
uczniowie przechowują stare urządzenia w domach,
nie wiedzą, gdzie je oddać,
część sprzętu trafia do zwykłych śmieci,
akcja zwiększy świadomość ekologiczną.
Drugi element – propozycja współpracy:
tygodniowa zbiórka,
pojemniki na terenie szkoły,
odbiór urządzeń przez centrum,
krótka prezentacja specjalisty,
promocja wydarzenia.
Zakończenie: prośba o informację, czy centrum jest zainteresowane.
Zwrot kończący: Yours faithfully,
Taki plan pozwala od razu sprawdzić, czy masz wystarczająco dużo treści do rozwinięcia obu elementów.
Struktura listu formalnego
Najbezpieczniejszy układ obejmuje:
zwrot rozpoczynający,
wstęp określający cel listu,
akapit rozwijający pierwszy element polecenia,
akapit rozwijający drugi element polecenia,
zakończenie określające oczekiwanie wobec odbiorcy,
zwrot kończący i podpis.
Nie oznacza to, że każdy list musi mieć dokładnie trzy akapity pomiędzy rozpoczęciem a zakończeniem. Podział powinien wynikać z treści.
Przy limicie 200–250 słów najczęściej sprawdzi się jednak układ czterech głównych akapitów:
wstęp,
pierwszy element,
drugi element,
zakończenie.
Jak rozpocząć list formalny?
Zwrot rozpoczynający musi pasować do odbiorcy wskazanego w poleceniu.
Gdy nie znasz nazwiska odbiorcy
Dear Sir or Madam,
To bezpieczny wybór, gdy piszesz do dyrektora instytucji, redakcji, firmy albo urzędu, ale polecenie nie podaje konkretnego nazwiska.
Gdy znasz nazwisko
Dear Mr Brown,
Dear Ms Brown,
Dear Mrs Brown,
W języku angielskim po Mr i Ms używamy nazwiska, a nie imiona.
Gdy piszesz do grupy
Dear Students,
Dear Members of the School Council,
Dear Organisers,
Dear Residents,
Nie dopisuj automatycznie Sir or Madam, jeżeli polecenie jasno mówi, że odbiorcą jest grupa uczniów albo członkowie konkretnej organizacji.
Czy trzeba dodawać adres i datę?
Na maturze najważniejsze są elementy oceniane jako charakterystyczne dla formy: odpowiedni zwrot rozpoczynający i kończący, czytelna kompozycja oraz jasno określony cel.
W oficjalnym przykładowym liście CKE nie pojawiają się pełne adresy nadawcy i odbiorcy ani data. Tekst rozpoczyna się bezpośrednio od zwrotu do adresata.
Nie warto więc tracić czasu i limitu słów na odtwarzanie układu tradycyjnego listu biznesowego, chyba że polecenie wyraźnie wymaga podania określonych informacji.
Jak napisać wstęp?
Wstęp powinien jasno określać cel listu. Jest to jeden z podstawowych wymogów wskazanych przez CKE. Odbiorca nie powinien zastanawiać się przez pół akapitu, dlaczego do niego piszesz.
Dobry początek
I am writing on behalf of the student council to propose a joint campaign encouraging young people to recycle unused electronic devices.
Zdanie zawiera:
informację o nadawcy,
cel listu,
główny temat,
wstępną propozycję.
Zbyt ogólny początek
Nowadays, environmental problems are becoming more and more serious all over the world.
Zdanie jest związane z ekologią, ale nie określa celu listu.
Początek, który zbyt długo buduje tło
Technology is very important in modern life. Nearly everyone owns a mobile phone, a computer and many other devices. These objects are useful in our daily lives.
Po trzech zdaniach odbiorca nadal nie wie, dlaczego otrzymał wiadomość. W liście nie potrzebujesz rozbudowanego ogólnego wprowadzenia. Przejdź do celu możliwie szybko.
Przydatne sposoby określania celu
Propozycja
I am writing to propose…
I am writing on behalf of… to suggest…
The purpose of this letter is to propose…
Prośba
I am writing to ask whether…
I would like to request…
We would be grateful if you could…
Reakcja na problem
I am writing to express my concern about…
I am writing in response to…
I would like to draw your attention to…
Skarga
I am writing to complain about…
I am writing to express my dissatisfaction with…
Zgłoszenie zainteresowania
I am writing to apply for…
I would like to express my interest in…
Zaproszenie do współpracy
I am writing to invite your organisation to take part in…
We would like to propose a joint project involving…
Nie ucz się wszystkich zwrotów. Ważniejsze jest rozpoznanie funkcji listu i wybranie jednego sformułowania, które dokładnie jej odpowiada.
Pierwszy akapit rozwinięcia
Pierwszy akapit najczęściej realizuje pierwszy element polecenia. W przykładowym temacie masz uzasadnić potrzebę zorganizowania zbiórki elektroodpadów.
Wersja powierzchowna
Electronic waste is a serious problem. Many people have old phones and computers. Recycling is important for the environment.
Autor wymienia kilka prawdziwych informacji, ale nie rozwija ich w sposób pokazujący, dlaczego potrzebna jest właśnie szkolna akcja.
Wersja rozwinięta
Many students keep old phones, chargers and headphones at home because they do not know where such items should be taken. As a result, valuable materials are wasted, while damaged batteries may eventually be thrown away with ordinary household rubbish. A school campaign would make responsible recycling easier and could also raise awareness of the environmental cost of replacing electronic equipment.
Ten akapit pokazuje:
konkretny problem,
jego przyczynę,
możliwe konsekwencje,
sposób, w jaki akcja może pomóc.
Drugi akapit rozwinięcia
Drugi element polecenia wymaga przedstawienia propozycji współpracy. Nie wystarczy napisać:
We could organise a collection at school.
Odbiorca potrzebuje więcej informacji.
Lepsza realizacja
We would like to organise a collection during the first week of April. Clearly labelled containers could be placed near the school entrance, and your organisation could collect the donated devices at the end of the week. We would also appreciate it if one of your representatives could give a short presentation about electronic waste.
Pojawiają się konkretne informacje:
termin,
miejsce,
sposób zbierania urządzeń,
rola centrum recyklingu,
dodatkowy element edukacyjny.
Im bardziej konkretna ma być propozycja, tym mniej miejsca powinny zajmować ogólne zdania o tym, że „warto pomagać środowisku”.
Jak zakończyć list?
Zakończenie powinno wynikać z celu listu.
Najczęściej warto w nim:
określić oczekiwaną reakcję,
poprosić o odpowiedź,
podsumować propozycję,
wyrazić gotowość do przekazania dodatkowych informacji,
podziękować za rozważenie pomysłu.
Prośba o odpowiedź
Please let us know whether your organisation would be interested in taking part in the project.
Oczekiwanie na reakcję
I look forward to hearing from you.
Gotowość do dalszego kontaktu
Please do not hesitate to contact me if you require any further information.
Podziękowanie
Thank you for considering our proposal.
Połączenie kilku funkcji
Thank you for considering our proposal. Please let us know whether your organisation would be interested in working with us. I look forward to hearing from you.
Zakończenie nie powinno być całkowicie oderwane od tekstu. Jeżeli prosisz o pomoc w organizacji wydarzenia, nie kończ ogólnym zdaniem:
I hope the environment will be better in the future.
To może być zgodne z tematyką, ale nie domyka konkretnej sytuacji komunikacyjnej.
Jak dobrać zwrot kończący?
W standardowej korespondencji formalnej najbezpieczniej stosować następujące połączenia.
Dear Sir or Madam
Yours faithfully,
Dear Mr Brown / Dear Ms Brown
Yours sincerely,
Dear Students / Dear Members of the Committee
Kind regards,
albo:
Best regards,
Ostatnie dwa zwroty pasują do sytuacji, w której relacja z odbiorcą jest mniej oficjalna.
Najważniejsze, żeby nie mieszać skrajnie różnych rejestrów.
Po formalnym Dear Sir or Madam nie kończ listu:
See you!
Po zwrocie Dear Students bardzo podniosłe zakończenie może natomiast brzmieć niepotrzebnie sztywno.
Jakiego stylu wymaga list formalny?
Styl powinien być:
uprzejmy,
rzeczowy,
precyzyjny,
dopasowany do odbiorcy,
konsekwentny.
Formalność nie polega na zastępowaniu każdego prostego słowa najdłuższym możliwym synonimem.
Zbyt potocznie
You need to help us with this project.
We really want you to come.
This problem is super serious.
It would be great if you guys joined us.
Naturalniej i uprzejmiej
We would be grateful if your organisation could support the project.
We would like to invite one of your representatives to attend the event.
This issue requires immediate attention.
We hope that your organisation will consider joining the campaign.
Zbyt formalnie i sztucznie
I hereby wish to convey our profound aspiration to commence the aforementioned environmental undertaking.
Naturalniej
I am writing to propose a joint environmental project.
Dobry list formalny powinien brzmieć jak rzeczywista wiadomość do instytucji albo osoby pełniącej określoną funkcję, a nie jak tłumaczenie dokumentu prawnego.
Jak uprzejmie formułować prośby?
Jedną z najważniejszych umiejętności jest kontrolowanie tonu. Pamiętaj, że dodanie "please" do zdanie, które samo w sobie brzmi raczej bezpośrednio i nieformalnie, nie sprawi, że zamieni się ona w zdanie pasujące do listu formalnego.
Zbyt bezpośrednio
Send us the containers, (please).
Organise a presentation for our students.
Reply as soon as possible.
Lepiej
Would it be possible for your centre to provide suitable containers?
We would appreciate it if one of your representatives could give a short presentation.
We would be grateful if you could reply by the end of the month.
Przydatne konstrukcje
We would be grateful if you could…
We would appreciate it if…
Would it be possible to…?
We would like to ask whether…
I would encourage you to consider…
May I suggest that…?
Forma gramatyczna pomaga stworzyć odpowiedni dystans bez konieczności używania przesadnie skomplikowanego języka.
Jak przedstawiać propozycje?
W liście często trzeba nie tylko opisać pomysł, ale również wyjaśnić, dlaczego odbiorca powinien go zaakceptować.
Przedstawienie propozycji
We would like to organise…
One possible solution would be to…
We suggest creating…
Our proposal is to…
Wyjaśnienie korzyści
This would make it easier for students to…
The project could help raise awareness of…
Such an event would benefit both…
This solution would allow us to…
Określenie roli odbiorcy
Your organisation could provide…
We would appreciate your support in…
One of your representatives could…
The centre could help us by…
Dobra propozycja powinna być wykonalna. Nie pisz ogólnie, że „wszyscy powinni wspólnie uratować planetę”. Wyjaśnij, kto ma zrobić co, kiedy i w jaki sposób.
Jak wyrażać niezadowolenie albo krytykę?
Nie każdy list będzie propozycją współpracy. Możesz zostać poproszony o reakcję na niewłaściwą decyzję, usługę albo wydarzenie.
Formalny styl nie oznacza, że masz ukrywać własne stanowisko. Możesz pisać zdecydowanie, ale bez agresywnego tonu.
Zbyt agresywnie
Your decision is ridiculous and you must change it immediately.
Lepiej
I believe that this decision should be reconsidered, as it may have serious consequences for local residents.
Zbyt emocjonalnie
I was absolutely furious when I discovered what had happened.
Lepiej
I was deeply concerned to learn that…
Przydatne zwroty
I would like to express my concern about…
I was disappointed to discover that…
This situation has caused considerable inconvenience.
I believe that further action is necessary.
I would therefore encourage you to reconsider…
I hope that appropriate measures will be taken.
Jak rozwijać oba elementy polecenia?
W liście, podobnie jak w rozprawce i artykule, samo wymienienie kilku informacji nie wystarczy. Treść należy odpowiednio rozwinąć w zależności od tego, o co jesteś proszona/y w poleceniu. Możesz stosować do tego prosty schemat:
stwierdzenie → wyjaśnienie → przykład lub szczegół → znaczenie dla odbiorcy
Stwierdzenie
Students often dispose of electronic waste incorrectly.
Wyjaśnienie
Many of them do not know which components can be recycled or where they should be taken.
Przykład lub Szczegół
Old chargers, headphones and damaged mobile phones are frequently kept in drawers or thrown away with ordinary rubbish.
Znaczenie dla odbiorcy
A collection organised at school would give students access to a safe and convenient recycling point.
Nie każdy argument musi zawierać dokładnie cztery zdania. Ważne jednak, żeby czytelnik rozumiał nie tylko, co proponujesz, ale również dlaczego ma to sens.
Przydatne zwroty do listu formalnego
Określanie celu
I am writing to…
I am writing on behalf of…
The purpose of this letter is to…
I would like to draw your attention to…
Uzasadnianie potrzeby działania
One of the main reasons is that…
This issue is particularly important because…
Unless action is taken,…
The current situation may lead to…
Przedstawianie propozycji
We would like to propose…
One possible solution would be to…
We suggest organising…
Our plan is to…
Opisywanie projektu
The event would take place…
Participants would be asked to…
Your organisation could be responsible for…
The project could be promoted through…
Wyrażanie próśb
We would be grateful if you could…
We would appreciate it if…
Would it be possible to…?
We would like to ask whether…
Przedstawianie korzyści
This would enable us to…
The initiative could help…
Both organisations would benefit from…
Such a project would provide an opportunity to…
Wyrażanie zaniepokojenia
I am concerned that…
I would like to express my concern about…
This may have a negative effect on…
The situation requires further attention.
Zakończenie
Thank you for considering our proposal.
Please let us know whether…
I look forward to hearing from you.
Please do not hesitate to contact me if…
Nie próbuj umieszczać wszystkich zwrotów w jednej pracy. Ich zadaniem jest pomóc Ci zrealizować funkcję tekstu, a nie zająć jak najwięcej miejsca.
Przykładowy list formalny na maturze rozszerzonej z angielskiego
Temat
Twoja szkoła chce zorganizować zbiórkę nieużywanych urządzeń elektronicznych i nawiązać współpracę z lokalnym centrum recyklingu. Napisz list do dyrektora centrum, w którym uzasadnisz potrzebę przeprowadzenia takiej akcji oraz przedstawisz propozycję współpracy.
Model answer
Dear Sir or Madam,
I am writing on behalf of the student council at Westfield Secondary School to propose a joint campaign encouraging young people to recycle unused electronic devices. We would be grateful if your centre could support the project with its experience and resources.
Many students keep old phones, chargers and headphones at home because they do not know where such items should be taken. As a result, valuable materials are wasted, while damaged batteries and other components may eventually be thrown away with ordinary household rubbish. A school campaign could make responsible recycling easier and also help students understand the environmental cost of constantly replacing electronic equipment.
We would like to organise a collection at our school during the first week of April. Clearly labelled containers could be placed near the main entrance, and your organisation could collect the donated devices at the end of the week. We would also appreciate it if one of your representatives could give a short presentation explaining what happens to electronic waste after it is collected. The event could be promoted through posters, the school website and our social media channels.
Please let us know whether your centre would be interested in working with us and what safety requirements we would need to follow. I look forward to hearing from you.
Yours faithfully,XYZ
Liczba słów: 223
Dlaczego ten list działa?
Cel jest jasny od początku
Już w pierwszym zdaniu wiadomo, kto pisze, do kogo i z jaką propozycją.
Styl pasuje do odbiorcy
Autor zwraca się do dyrektora instytucji, dlatego używa uprzejmego i rzeczowego języka.
Pierwszy element został rozwinięty
Autor nie ogranicza się do stwierdzenia, że elektroodpady są problemem. Wyjaśnia:
jakie przedmioty są przechowywane w domach,
dlaczego uczniowie ich nie oddają,
co może się z nimi później stać,
jak szkoła może pomóc.
Drugi element jest konkretny
Projekt zawiera:
termin,
miejsce,
sposób zbierania sprzętu,
zadania centrum recyklingu,
prezentację edukacyjną,
sposób promocji wydarzenia.
Zakończenie pełni funkcję komunikacyjną
Autor wyraźnie prosi o odpowiedź i dodatkowe informacje dotyczące bezpieczeństwa.
Zwroty rozpoczynający i kończący są dopasowane
List rozpoczyna się od Dear Sir or Madam i kończy Yours faithfully.
Jak oceniany jest list formalny?
List jest oceniany według tych samych czterech kryteriów co rozprawka i artykuł:
zgodność z poleceniem – maksymalnie 5 punktów,
spójność i logika wypowiedzi – maksymalnie 2 punkty,
zakres środków językowych – maksymalnie 3 punkty,
poprawność środków językowych – maksymalnie 3 punkty.
Łącznie możesz otrzymać 13 punktów.
W przypadku listu szczególne znaczenie mają:
jasno określony cel,
realizacja obu elementów tematu,
dopasowanie treści do odbiorcy,
przejrzysta kompozycja,
odpowiedni zwrot rozpoczynający,
odpowiedni zwrot kończący,
logiczny podział na akapity,
styl adekwatny do sytuacji.
Więcej o kryteriach oceniania tekstów na maturze rozszerzonej przeczytasz tutaj:
Ile słów powinien mieć list?
List powinien liczyć od 200 do 250 słów. W szczegółowej ocenie elementu formy długość uznawana jest za poprawną w przedziale od 180 do 280 słów, ale nie należy traktować tego jako alternatywnego limitu. Polecenie nadal wymaga napisania 200–250 słów.
Najbezpieczniej celować w około 215–235 słów.
Jeżeli tekst jest zbyt krótki, nie wydłużaj go poprzez dodawanie kilku ogólnych zdań o współczesnym świecie. Sprawdź najpierw:
czy wyjaśniłeś cel listu,
czy rozwinąłeś pierwszy element,
czy drugi element zawiera konkretne szczegóły,
czy określiłeś oczekiwaną reakcję odbiorcy.
Jeżeli tekst jest zbyt długi, usuń:
powtarzające się argumenty,
przesadnie rozbudowany wstęp,
informacje niezwiązane z rolą odbiorcy,
kilka podobnych próśb wyrażonych innymi słowami.
Najczęstsze błędy w liście formalnym
Brak jasno określonego celu
Autor zaczyna od szerokiego opisu problemu, ale nie wyjaśnia, dlaczego pisze właśnie do tej osoby.
Niedopasowanie odbiorcy
List jest skierowany do dyrektora instytucji, ale autor pisze tak, jakby rozmawiał z kolegą.
Niewłaściwy zwrot rozpoczynający
Autor zna nazwisko odbiorcy, ale używa Dear Sir or Madam, albo pisze do grupy uczniów i rozpoczyna od Dear Mr Brown.
Niewłaściwy zwrot kończący
Bardzo formalny list kończy się See you soon albo Cheers.
Jeden element dominuje nad drugim
Autor dokładnie opisuje problem, ale propozycja rozwiązania mieści się w jednym zdaniu.
Propozycja jest zbyt ogólna
We should organise an event and encourage people to participate.
Nie wiadomo, jakie wydarzenie, gdzie, kiedy i na czym miałby polegać udział.
Zbyt bezpośrednie żądania
You must give us money and send your employees.
Formalny odbiorca może zostać poproszony o wsparcie, ale prośbę należy sformułować uprzejmie.
Sztuczny, przesadnie formalny język
Autor używa wyrażeń, których znaczenia nie kontroluje, przez co tekst staje się niejasny.
Zbyt potoczny styl
W liście pojawiają się slang, wykrzykniki i zwroty typowe dla prywatnej wiadomości.
Brak oczekiwania wobec odbiorcy
Autor opisuje sytuację, ale nie mówi, czego właściwie potrzebuje.
Zakończenie nie wynika z celu listu
List dotyczy propozycji współpracy, a ostatnie zdanie jest ogólnym komentarzem o przyszłości świata.
Gotowy szablon zastępuje treść
Wstęp i zakończenie brzmią formalnie, ale środkowa część nie realizuje dokładnie polecenia.
Checklista przed oddaniem listu
Sytuacja komunikacyjna
Czy wiem, kim jestem jako autor?
Czy wiem, do kogo piszę?
Czy styl pasuje do odbiorcy?
Czy cel listu jest jasny już we wstępie?
Czy wiadomo, jakiej reakcji oczekuję?
Treść
Czy zrealizowałem pierwszy element polecenia?
Czy pierwszy element został rozwinięty?
Czy zrealizowałem drugi element?
Czy propozycje i przykłady są konkretne?
Czy cała treść jest związana z sytuacją opisaną w zadaniu?
Forma
Czy użyłem odpowiedniego zwrotu rozpoczynającego?
Czy list ma wstęp, rozwinięcie i zakończenie?
Czy podział na akapity wynika z treści?
Czy zakończenie pełni konkretną funkcję?
Czy użyłem odpowiedniego zwrotu kończącego?
Czy tekst ma od 200 do 250 słów?
Styl
Czy prośby są uprzejme?
Czy ton pozostaje konsekwentny?
Czy tekst nie jest zbyt potoczny?
Czy język nie jest sztucznie podniosły?
Czy użyłem pełnych form tam, gdzie wymaga tego stopień formalności?
Język
Czy nie powtarzam zbyt często I am writing albo I think?
Czy sprawdziłem przyimki i przedimki?
Czy podmiot zgadza się z czasownikiem?
Czy konstrukcje z would i could są poprawne?
Czy zdania nie są zbyt długie?
Czy nazwy dni, miesięcy i instytucji zapisałem wielką literą?
Podsumowanie
Dobry list formalny na maturze rozszerzonej powinien od początku odpowiadać na trzy pytania:
Kto pisze?
Do kogo?
W jakim celu?
Najpierw przeanalizuj sytuację komunikacyjną i znajdź dwa obowiązkowe elementy tematu. Następnie dopasuj rozpoczęcie, styl oraz zakończenie do odbiorcy.
We wstępie jasno określ cel listu. W rozwinięciu przeznacz odpowiednią przestrzeń na oba elementy polecenia i rozwiń je poprzez wyjaśnienia, przykłady oraz szczegóły. W zakończeniu napisz, jakiej reakcji oczekujesz: odpowiedzi, zgody, wsparcia, zmiany decyzji albo podjęcia określonego działania.
Nie próbuj brzmieć formalnie za wszelką cenę. Najlepszy list jest uprzejmy i profesjonalny, ale jednocześnie naturalny, konkretny i łatwy do zrozumienia.
Artykuł opracowany na podstawie aktualnego Informatora o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2024/2025, opublikowanego przez Centralną Komisję Egzaminacyjną.
Komentarze