Writing na maturze rozszerzonej z angielskiego – formy wypowiedzi, strategie i zasady oceniania

W tym artykule znajdziesz szczegółowe omówienie zadania Writing na maturze rozszerzonej z języka angielskiego. Zobaczysz, jak wygląda jego format, jakie formy wypowiedzi mogą pojawić się w arkuszu, ile słów trzeba napisać i na co właściwie zwraca uwagę egzaminator.

To tekst wprowadzający, więc jego celem nie jest jeszcze rozpisywanie każdego rodzaju wypowiedzi krok po kroku. Najpierw warto zrozumieć ogólną logikę zadania: czego oczekuje od Ciebie CKE, jak wybierać temat i dlaczego nawet językowo dobra praca może stracić sporo punktów, jeśli nie pasuje do wskazanej formy.

NAWIGACJA PO ARTYKUŁACH DOTYCZĄCYCH

MATURY ROZSZERZONEJ Z ANGIELSKIEGO:

Jeśli interesuje Cię cała sekcja Writing,

przeczytaj ten artykuł:

🔗 Writing na maturze rozszerzonej z angielskiego ⇗

---

Szczegółowe omówienie tekstów z sekcji Writing:

🔗 Jak napisać rozprawkę na maturze rozszerzonej z angielskiego? ⇗

🔗 Jak napisać artykuł na maturze rozszerzonej z angielskiego? ⇗

🔗 Jak napisać list formalny na maturze rozszerzonej z angielskiego? ⇗

---

Spis treści

Writing – format i punktacja

Jak oceniane jest Writing na maturze rozszerzonej?

Ile słów trzeba napisać?

Jakie formy mogą pojawić się na maturze rozszerzonej?

Rozprawka (essay) na maturze rozszerzonej

Artykuł publicystyczny na maturze rozszerzonej

List formalny na maturze rozszerzonej

Jak wybrać temat na egzaminie?

Jak zaplanować Writing na maturze rozszerzonej?

Co sprawdzić przed oddaniem pracy?

Najczęstsze błędy w Writing na maturze rozszerzonej

Co warto zapamiętać na początku przygotowań?

Podsumowanie

---

---

Writing – format i punktacja

Na wykonanie całego arkusza z języka angielskiego na poziomie rozszerzonym masz 150 minut. W tym czasie rozwiązujesz zadania sprawdzające rozumienie ze słuchu, czytanie, znajomość środków językowych oraz tworzysz jedną dłuższą wypowiedź pisemną.

W części Writing otrzymujesz dwa tematy w języku polskim. Wybierasz jeden z nich i piszesz tekst o długości od 200 do 250 słów. Każdy temat wskazuje konkretną formę wypowiedzi i zawiera dwa elementy, które trzeba omówić. Za całe zadanie możesz otrzymać maksymalnie 13 punktów, a Writing odpowiada za około 22% wyniku arkusza.

Możliwe formy to:

• rozprawka,

• artykuł publicystyczny,

• list formalny.

Nie oznacza to jednak, że w arkuszu zobaczysz wszystkie trzy. Dostaniesz dwa konkretne tematy, a każdy z nich będzie wymagał napisania określonego rodzaju tekstu. Nie wybierasz więc najpierw formy, a dopiero później tematu. Wybierasz cały temat razem z przypisaną do niego formą.

Warto też od razu zauważyć jedną ważną rzecz: na maturze rozszerzonej nie wystarczy po prostu „napisać dobrze po angielsku”.

Egzaminator sprawdza również, czy rzeczywiście napisałeś rozprawkę, artykuł albo list formalny, czy zrealizowałeś obie części tematu, czy tekst ma odpowiedni wstęp i zakończenie oraz czy jego styl pasuje do sytuacji.

Można więc napisać pracę z całkiem dobrym słownictwem i niewielką liczbą błędów, a mimo to stracić punkty, ponieważ artykuł brzmi jak szkolna rozprawka albo list nie określa jasno, dlaczego autor właściwie pisze.

---

Jak oceniane jest Writing na maturze rozszerzonej z angielskiego?

Wypowiedź pisemna na maturze rozszerzonej jest oceniana według czterech kryteriów:

• zgodność z poleceniem – od 0 do 5 punktów,

• spójność i logika wypowiedzi – od 0 do 2 punktów,

• zakres środków językowych – od 0 do 3 punktów,

• poprawność środków językowych – od 0 do 3 punktów.

Łącznie daje to 13 punktów.

Zauważ, że aż pięć punktów zależy od tego, co napisałaś/eś i jak dobrze dopasowałaś/eś tekst do zadania. Słownictwo i gramatyka nadal mają ogromne znaczenie, ale nie są jedynymi elementami oceny.

Zgodność z poleceniem

Zgodność z poleceniem to najbardziej rozbudowane kryterium. Egzaminator bierze pod uwagę zarówno treść pracy, jak i elementy charakterystyczne dla wskazanej formy.

W części dotyczącej treści oceniane są:

1. właściwy wstęp,

2. realizacja pierwszego elementu tematu,

3. realizacja drugiego elementu tematu,

4. właściwe zakończenie,

5. brak fragmentów odbiegających od tematu.

Oba elementy wskazane w poleceniu powinny zostać omówione w sposób pogłębiony lub wieloaspektowy. Sama lista argumentów, zalet, wad czy cech bez ich wyjaśnienia będzie traktowana jako realizacja powierzchowna.

Spójrzmy na prosty przykład. Załóżmy, że masz napisać artykuł, w którym:

• omówisz przyczyny popularności pracy zdalnej,

• przedstawisz jej wpływ na relacje między pracownikami.

Nie wystarczy napisać:

People like remote work because it is comfortable, convenient and less stressful.

To właściwie tylko lista trzech określeń. Czytelnik nadal nie wie, dlaczego praca zdalna jest wygodniejsza ani w jaki konkretnie sposób zmniejsza stres.

Lepsza realizacja wyglądałaby tak:

One reason why remote work has become so popular is that it allows employees to avoid long and exhausting journeys to the office. As a result, they have more time for their families and can begin the working day feeling less tired.

Pojawia się argument, wyjaśnienie mechanizmu i konkretny skutek - na tym polega rozwijanie treści.

W zgodności z poleceniem oceniane są również cztery elementy formy:

• cechy charakterystyczne dla danego rodzaju tekstu - na przykład wyraźna teza we wstępie rozprawki, tytuł na początku artykułu, czy zwroty grzecznościowe na początku i końcu listu formalnego,

• kompozycja - głownie opiera się to na spójnym zaprojektowaniu tekstu, czyli wstęp-rozwinięcie-zakończenie (odpowiednio zrealizowane dla każdej z form),

• podział na logiczne akapity,

• długość pracy (200-250 słów).

Spójność i logika wypowiedzi

W tym kryterium egzaminator sprawdza, czy tekst jest klarowny i czy poszczególne zdania oraz akapity logicznie się ze sobą łączą.

Nie chodzi wyłącznie o obecność takich wyrażeń jak however, moreover, on the other hand czy as a result. Możesz użyć wielu linking words, a mimo to napisać tekst, w którym argumenty pojawiają się w przypadkowej kolejności albo przeczą temu, co zostało powiedziane wcześniej.

Spójny tekst powinien mieć wyraźny kierunek. Czytelnik powinien bez problemu zrozumieć:

• jaki temat omawiasz,

• jaką funkcję pełni dany akapit,

• w jaki sposób przykład łączy się z argumentem,

• do jakiego wniosku prowadzi cała wypowiedź.

Maksymalne 2 punkty przyznaje się pracy zawierającej najwyżej dwie usterki w spójności lub logice. Przy większej liczbie problemów wynik spada do jednego albo zera punktów.

Zakres środków językowych

Zakres środków językowych dotyczy zróżnicowania i precyzji używanego słownictwa oraz struktur gramatycznych.

Aby otrzymać maksymalne 3 punkty, nie wystarczy umieścić w pracy jednego okresu warunkowego albo kilku „trudnych słów”. Egzaminator patrzy na cały tekst i sprawdza, czy liczne fragmenty charakteryzują się naturalnością, różnorodnością frazeologiczną i precyzją.

CKE odróżnia:

• szeroki zakres środków językowych,

• zadowalający zakres,

• ograniczony zakres,

• bardzo ograniczony zakres.

Szeroki zakres oznacza zróżnicowane słownictwo i struktury co najmniej na poziomie B2, które umożliwiają swobodne i precyzyjne zrealizowanie polecenia. Ważna jest tutaj przede wszystkim funkcjonalność.

Zdanie:

This solution is good and has many good effects.

może być poprawne, ale nie jest szczególnie precyzyjne.

Naturalniejsza wersja mogłaby wyglądać tak:

This solution could significantly improve access to education, particularly among students living in remote areas.

Nie chodzi oczywiście o zastępowanie każdego prostego słowa najbardziej skomplikowanym synonimem ze słownika. Chodzi o taki dobór języka, który pozwala dokładnie wyrazić myśl.

Poprawność środków językowych

Poprawność obejmuje błędy:

• gramatyczne,

• leksykalne,

• ortograficzne,

• interpunkcyjne.

CKE bierze pod uwagę zarówno liczbę błędów, jak i ich wagę oraz wpływ na komunikację. Pojedynczy błąd nie musi więc automatycznie oznaczać utraty punktu. Dużo zależy od tego, jak często błędy się pojawiają i czy utrudniają zrozumienie tekstu.

To dobra wiadomość dla osób, które próbują używać bardziej zaawansowanego języka. Egzaminator nie oczekuje tekstu całkowicie pozbawionego błędów.

Nie oznacza to jednak, że warto na siłę komplikować każde zdanie. Jeżeli konstrukcja jest tak rozbudowana, że sam przestajesz kontrolować jej gramatykę, prawdopodobnie nie pomoże Ci w uzyskaniu lepszego wyniku.

Najlepsza strategia to połączenie:

• dobrze opanowanych struktur prostszych,

• kilku bardziej złożonych konstrukcji,

• precyzyjnego słownictwa,

• naturalnych połączeń wyrazowych.

---

Ile słów trzeba napisać?

Oficjalny limit wypowiedzi wynosi od 200 do 250 słów.

W szczegółowych kryteriach formy CKE przyznaje punkt za długość, jeśli tekst mieści się w granicach od 180 do 280 słów. Nie należy jednak traktować tego jako nowego, alternatywnego limitu. Polecenie nadal wymaga napisania od 200 do 250 słów, więc właśnie w tym przedziale najlepiej się poruszać.

Najbezpieczniej celować mniej więcej w 220–240 słów. Daje to wystarczająco dużo miejsca na rozwinięcie obu części tematu, a jednocześnie pozostawia niewielki margines na ewentualne pomyłki podczas liczenia.

Szczególnie niebezpieczne są teksty bardzo krótkie. Jeżeli praca zawiera mniej niż 160 słów, oceniana jest wyłącznie w kryterium zgodności z poleceniem. Za spójność, zakres języka i poprawność automatycznie otrzymuje wtedy zero punktów.

To może całkowicie zniszczyć wynik nawet wtedy, gdy napisany fragment jest językowo dobry.

Z drugiej strony zbyt długi tekst również zwykle nie pomaga. Im więcej niepotrzebnych dygresji, tym większe ryzyko:

• odejścia od tematu,

• powtarzania tych samych myśli,

• zaburzenia proporcji między częściami pracy,

• popełnienia dodatkowych błędów.

To z kolei będzie również skutkowało utratą punków. Ostatecznie zatem celem jest możliwie pełne zrealizowanie zadania w kontrolowanej formie - w nie za długim ani za krótkim tekście.

---

Jakie formy mogą pojawić się na maturze rozszerzonej?

W aktualnej formule matury rozszerzonej obowiązują trzy rodzaje wypowiedzi:

1. rozprawka,

2. artykuł publicystyczny,

3. list formalny.

Oprócz tego, każda z tych form może zawierać dodatkowe elementy, a także stawiać różne zadania, takie jak opis, relacjonowanie, sprawozdanie, recenzja czy pogłębiona argumentacja.

Polecenia mogą sprawdzać różne funkcje językowe, a to oznacza, że należy przygotować się solidnie do części Writing na maturze rozszerzonej. Poniżej znajdziesz krótkie omówienie każdej z powyższych form oraz link do osobnych artykułów omawiających te teksty w szczegółach.

---

Rozprawka (essay) na maturze rozszerzonej

Rozprawka (essay) to tekst argumentacyjny, w którym rozważasz zagadnienie wskazane w poleceniu. Przedstawiasz argumenty i rozwijasz je poprzez dodatkowe wyjaśnienia lub przykłady.

W zależności od tematu możesz zostać poproszony o:

• przedstawienie zalet i wad jakiegoś rozwiązania,

• wyrażenie własnej opinii,

• ocenę zjawiska z uwzględnieniem dwóch konkretnych aspektów.

CKE wymaga, aby rozprawka miała jasno sformułowaną tezę, logiczne rozwinięcie, podsumowanie zgodne z argumentacją oraz formalny styl.

Czy na maturze są różne typy rozprawek?

Najczęściej mówi się o dwóch podstawowych wariantach:

• rozprawce za i przeciw,

• rozprawce opiniującej.

Rozróżnienie jest ważne, ponieważ wpływa na tezę i całą konstrukcję tekstu.

Jeżeli temat wymaga przedstawienia zalet i wad, teza powinna zapowiadać omówienie obu stron zagadnienia.

Przykład:

Introducing compulsory school uniforms has both significant advantages and a number of potential drawbacks.

Jeżeli masz przedstawić własną opinię, teza musi jasno pokazywać Twoje stanowisko.

Przykład:

In my opinion, introducing compulsory school uniforms would have more negative than positive consequences.

Samo pytanie retoryczne nie jest wystarczającą tezą:

Should school uniforms be introduced?

Czytelnik nadal nie wie, jaki schemat przyjmiesz ani jakie jest Twoje stanowisko. CKE wyraźnie wymaga, aby teza zapowiadała oczekiwaną strukturę rozprawki i pozostawała zgodna z argumentacją przedstawioną później.

Jak zwykle wygląda rozprawka?

Najbardziej przejrzysty i najprostszy schemat obejmuje:

• wstęp z tezą,

• akapit rozwijający pierwszy element tematu,

• akapit rozwijający drugi element tematu,

• zakończenie podsumowujące argumentację.

Nie jest to jedyny dopuszczalny schemat, ale dobrze odpowiada temu, jak skonstruowane są polecenia maturalne. Masz dwa elementy do omówienia, dlatego naturalnym rozwiązaniem jest przeznaczenie osobnego akapitu na każdy z nich.

Najważniejsze jest zachowanie konsekwencji. Jeżeli w tezie zapowiadasz omówienie wad i zalet, w rozwinięciu muszą pojawić się obie strony. Jeżeli wyrażasz zdecydowane poparcie dla jakiegoś rozwiązania, większość argumentacji powinna to stanowisko wspierać.

Co jest najważniejsze z perspektywy osoby, która dopiero zaczyna?

Na początku dobrze zapamiętać cztery rzeczy.

1. Przeczytaj dokładnie, czy masz przedstawić własną opinię, czy zalety i wady.

2. Umieść jasną tezę we wstępie.

3. Rozwiń oba elementy wskazane w temacie. Nie ograniczaj się do listy argumentów.

4. Zakończenie musi wynikać z tego, co rzeczywiście pojawiło się w rozwinięciu.

Nie zaczynaj przygotowań od zapamiętywania dziesięciu bardzo formalnych zdań. Najpierw naucz się rozpoznawać typ rozprawki i budować argument według prostego schematu:

argument → wyjaśnienie → przykład lub skutek.

Podsumowanie: rozprawka

Rozprawka maturalna to formalny tekst argumentacyjny. Może wymagać przedstawienia zalet i wad albo wyrażenia własnego stanowiska. Najważniejsze są jasna teza, konsekwentna argumentacja, pogłębione omówienie obu części tematu i zakończenie zgodne z treścią pracy.

Szczegółowa analiza Rozprawki na Maturze Rozszerzonej

(analiza polecenia, struktura rozprawki, budowanie akapitów i więcej):

🔗 Rozprawka na Maturze Rozszerzonej z angielskiego ⇗

---

Artykuł publicystyczny na maturze rozszerzonej

W artykule publicystycznym przedstawiasz swoje stanowisko wobec określonego problemu lub zjawiska społecznego.

Artykuł może zawierać:

• opis,

• relację z wydarzenia,

• elementy sprawozdania,

• elementy recenzji,

• komentarze autora,

• ocenę faktów,

• opinie,

• próbę wpłynięcia na sposób myślenia czytelnika.

Powinien również mieć tytuł przyciągający uwagę, interesujący wstęp oraz zakończenie zgodne z treścią tekstu.

Czym artykuł różni się od rozprawki?

Najważniejsza różnica dotyczy sposobu komunikowania się z czytelnikiem. Rozprawka ma zwykle bardziej zdystansowany, akademicki charakter. Jej zadaniem jest przeprowadzenie uporządkowanej argumentacji.

Artykuł również może być argumentacyjny, ale powinien mocniej angażować odbiorcę. Możesz użyć:

• pytania retorycznego,

• krótkiej anegdoty,

• zaskakującego zestawienia,

• bezpośredniego zwrotu do czytelnika,

• wyraźnego wartościowania,

• bardziej obrazowego języka.

Nie oznacza to jednak, że artykuł powinien być całkowicie luźny. To nadal tekst egzaminacyjny, który musi rzeczowo realizować oba elementy tematu. Oryginalny tytuł i efektowne otwarcie nie zrekompensują braku argumentów albo pominięcia połowy polecenia.

Jak zacząć artykuł?

Dobry wstęp powinien jednocześnie:

• wprowadzać temat,

• wzbudzać zainteresowanie,

• pasować do dalszej części wypowiedzi.

Możesz rozpocząć od pytania:

Have you ever wondered how much time you lose every day simply travelling from one place to another?

Możesz też użyć krótkiego kontrastu:

We have never been more connected, yet many people have never felt more alone.

Takie otwarcie jak to powyżej brzmi naturalniej w artykule niż standardowy wstęp typowy dla rozprawki:

Nowadays, many people think that this topic is very important.

Wstęp nie powinien jednak być napisany wyłącznie dla efektu. Jeśli po ciekawym pierwszym zdaniu nagle przechodzisz do zupełnie innego problemu, tekst straci spójność.

Czy artykuł musi mieć tytuł?

Tak. Tytuł jest jednym z elementów charakterystycznych dla tej formy i jest uwzględniany przy ocenie zgodności z poleceniem.

Tytuł nie musi być bardzo skomplikowany, ale powinien:

• pasować do tematu,

• sugerować główną myśl tekstu,

• wzbudzać przynajmniej niewielkie zainteresowanie.

Zamiast:

Remote Work

możesz napisać:

Is the Office Becoming a Thing of the Past?

Najważniejsze, aby tytuł nie obiecywał czegoś, czego później nie ma w artykule.

Jak zwykle wygląda artykuł?

Czytelny układ może obejmować:

• tytuł,

• angażujący wstęp,

• akapit rozwijający pierwszy element polecenia,

• akapit rozwijający drugi element polecenia,

• zakończenie z komentarzem, oceną lub pytaniem pozostawionym czytelnikowi.

Artykuł daje nieco więcej swobody stylistycznej niż rozprawka, ale jego struktura nadal powinna być dobrze kontrolowana.

Co jest najważniejsze z perspektywy osoby, która dopiero zaczyna?

Na początku warto zapamiętać pięć rzeczy.

1. Artykuł musi mieć tytuł.

2. Wstęp powinien zachęcać do czytania, a nie jedynie mechanicznie przedstawiać temat.

3. Możesz zwracać się do czytelnika i używać żywszego języka.

4. Oba elementy polecenia nadal muszą zostać dokładnie rozwinięte.

5. Artykuł nie jest luźnym wpisem z mediów społecznościowych. Swoboda stylu nie oznacza przypadkowej kompozycji.

Podsumowanie: artykuł publicystyczny

Artykuł publicystyczny łączy rzeczowe omówienie tematu z bardziej angażującym stylem. Powinien mieć tytuł, ciekawe otwarcie, logicznie rozwiniętą treść oraz zakończenie dopasowane do całości. Jego celem jest nie tylko przekazanie informacji, ale również zainteresowanie czytelnika i często wpłynięcie na jego opinię.

Szczegółowa analiza Artykułu na Maturze Rozszerzonej

(analiza polecenia, struktura tekstu, budowanie akapitów i więcej): 

🔗 Artykuł na Maturze Rozszerzonej z angielskiego ⇗

---

List formalny na maturze rozszerzonej

List formalny powstaje w odpowiedzi na konkretną sytuację opisaną w poleceniu. Możesz pisać między innymi do:

• redakcji gazety,

• organizatora wydarzenia,

• dyrektora instytucji,

• przedstawicieli lokalnych władz,

• określonej organizacji,

• uczniów lub pracowników szkoły partnerskiej.

List może zawierać elementy opisu, relacji, sprawozdania, recenzji, argumentacji albo rekomendacji.

Co jest najważniejsze w liście formalnym?

Od samego początku musisz wiedzieć:

• do kogo piszesz,

• dlaczego piszesz,

• jaki efekt chcesz osiągnąć.

Cel listu powinien zostać jasno określony we wstępie.

Przykład:

I am writing on behalf of our school’s environmental club to propose a joint campaign aimed at reducing food waste.

Czytelnik od razu wie, kim jest autor, czego dotyczy wiadomość i po co została napisana.

Znacznie słabszy byłby ogólny wstęp:

Nowadays, food waste is a very serious problem all over the world.

To zdanie może być zgodne z tematem, ale nie określa celu napisania listu.

Jak rozpocząć i zakończyć list?

List formalny musi zawierać odpowiedni zwrot rozpoczynający i kończący. Jest to element bezpośrednio uwzględniany w kryteriach formy.

Możliwe rozpoczęcia to na przykład:

Dear Sir or Madam,

Dear Mr Brown,

Dear Students,

Wybór zależy od odbiorcy wskazanego w poleceniu.

Na końcu możesz użyć między innymi:

Yours faithfully,

Yours sincerely,

Nie trzeba jednak przesadzać z liczbą wyuczonych formuł. Najważniejsze punkty znajdują się zwykle pomiędzy zwrotem rozpoczynającym a końcowym: w jasnym celu, pełnej realizacji tematu, logicznym układzie i odpowiednim rejestrze.

Jaki styl powinien mieć list formalny?

Jak sama nazwa mówi, list formalny powinien cechować się formalnym językiem. Styl powinien być uprzejmy, rzeczowy i dopasowany do relacji z odbiorcą.

Należy unikać:

• potocznych skrótów (don't / can't / ain't etc.),

• slangu,

• przesadnie emocjonalnych sformułowań,

• bezpośrednich żądań brzmiących agresywnie,

• bardzo luźnych zwrotów typowych dla wiadomości do znajomego.

Zamiast:

You must do something about it immediately.

lepiej napisać:

I would therefore encourage you to consider taking immediate action.

Z drugiej strony list formalny nie musi brzmieć jak dokument napisany przez XIX-wiecznego urzędnika. Sztucznie podniosłe zwroty nie podnoszą automatycznie poziomu języka. Ostatecznie najważniejsza jest naturalna formalność.

Jak zwykle wygląda list formalny?

Najbardziej przejrzysty układ obejmuje:

• zwrot rozpoczynający,

• wstęp określający cel,

• rozwinięcie pierwszego elementu polecenia,

• rozwinięcie drugiego elementu polecenia,

• zakończenie zawierające oczekiwanie, podsumowanie albo wezwanie do działania,

• zwrot kończący.

W niektórych zadaniach oba elementy mogą wymagać więcej niż jednego akapitu. Podział powinien wynikać z treści, a nie ze sztywnej zasady, że każdy list zawsze musi mieć dokładnie cztery akapity.

Co jest najważniejsze z perspektywy osoby, która dopiero zaczyna?

Na start dobrze zapamiętać pięć rzeczy.

1. Sprawdź, do kogo piszesz.

2. Po drugie, określ cel listu już we wstępie.

3. Po trzecie, zastosuj odpowiedni zwrot rozpoczynający i kończący.

4. Po czwarte, zachowaj formalny lub neutralnie formalny styl.

5. Po piąte, pamiętaj, że list ma coś osiągnąć: przekonać, poinformować, zaproponować, wyjaśnić, zareagować na problem albo skłonić odbiorcę do działania.

Podsumowanie: list formalny

List formalny jest tekstem skierowanym do konkretnego odbiorcy i napisanym w jasno określonym celu. Powinien zawierać odpowiednie rozpoczęcie i zakończenie, logicznie realizować oba elementy tematu oraz utrzymywać uprzejmy i rzeczowy styl.

Szczegółowa analiza Listu Formalnego na Maturze Rozszerzonej

(analiza polecenia, struktura listu, budowanie akapitów i więcej): 

🔗 List Formalny na Maturze Rozszerzonej z angielskiego ⇗

---

Jak wybrać temat na egzaminie?

Ponieważ otrzymujesz dwa tematy, możesz wybrać ten, który bardziej Ci odpowiada. Nie warto jednak patrzeć wyłącznie na samą tematykę.

Uczeń może zobaczyć temat dotyczący mediów społecznościowych i pomyśleć: „Świetnie, dużo o tym wiem”. Dopiero później zauważa, że polecenie wymaga napisania artykułu, a właśnie z tą formą radzi sobie znacznie gorzej niż z rozprawką.

Przed podjęciem decyzji zadaj sobie trzy pytania.

1. Czy rozumiem oba elementy polecenia?

2. Czy potrafię napisać wskazaną formę?

3. Czy mam konkretne argumenty lub przykłady?

Na wybór warto poświęcić kilka minut. Zmiana tematu po napisaniu połowy pracy będzie już znacznie bardziej kosztowna.

---

Jak zaplanować Writing na maturze rozszerzonej?

CKE nie wyznacza osobnego czasu na Writing. Sam decydujesz, jak rozłożyć 150 minut przeznaczonych na cały egzamin.

Rozsądnie jest zostawić na wypowiedź pisemną około 45–55 minut:

• kilka minut na wybór tematu i plan,

• około 35–40 minut na napisanie tekstu,

• kilka minut na sprawdzenie pracy.

Plan nie musi być długi. Wystarczy zapisać:

• rodzaj tekstu,

• cel wypowiedzi,

• odbiorcę,

• główną myśl wstępu,

• argumenty do pierwszego elementu,

• argumenty do drugiego elementu,

• kierunek zakończenia.

Takie przygotowanie zwykle zajmuje mniej czasu niż późniejsze poprawianie akapitu, który nie pasuje do reszty pracy.

---

Co sprawdzić przed oddaniem pracy?

Podczas ostatniego czytania nie próbuj poprawić wszystkiego jednocześnie.

Najpierw sprawdź treść:

• Czy wybrałem i zaznaczyłem właściwy temat?

• Czy zrealizowałem oba elementy polecenia?

• Czy każdy z nich został rozwinięty?

• Czy wstęp pasuje do wskazanej formy?

• Czy zakończenie wynika z rozwinięcia?

Następnie sprawdź formę:

• Czy artykuł ma tytuł?

• Czy rozprawka ma tezę we wstępie?

• Czy list ma właściwy zwrot rozpoczynający i kończący?

• Czy tekst jest podzielony na logiczne akapity?

• Czy styl jest odpowiedni?

Dopiero na końcu skoncentruj się na języku:

• zgodności podmiotu z czasownikiem,

• czasach gramatycznych,

• przedimkach,

• liczbie pojedynczej i mnogiej,

• przyimkach,

• pisowni słów,

• powtarzającym się podstawowym słownictwie.

To skuteczniejsze niż czytanie całego tekstu kilka razy z ogólnym poczuciem, że „trzeba znaleźć jakieś błędy”.

---

---

Najczęstsze błędy w Writing na maturze rozszerzonej

Jednym z najczęstszych problemów jest powierzchowna realizacja tematu. Uczeń podaje kilka poprawnych argumentów, ale żadnego nie wyjaśnia.

Drugim problemem jest pomijanie części polecenia. Pierwszy element zostaje rozwinięty w dwóch obszernych akapitach, a drugi pojawia się w jednym zdaniu pod koniec tekstu.

Kolejną pułapką jest niedopasowanie formy. Artykuł nie ma tytułu i brzmi jak rozprawka. List rozpoczyna się od ogólnego wprowadzenia do problemu, ale nie określa celu. Rozprawka zawiera kilka opinii, lecz nie ma jasnej tezy.

Często pojawia się również język, który jest formalnie „zaawansowany”, ale mało naturalny. Uczeń próbuje w każdym zdaniu użyć słowa z wysokiego rejestru, przez co tekst staje się trudny do kontrolowania i nie przypomina rzeczywistego angielskiego.

Problemem może być też nadmierne poleganie na gotowych szablonach. Wyuczone fragmenty są pomocne, jeśli dają Ci punkt wyjścia. Stają się niebezpieczne, gdy zajmują dużą część pracy, nie odpowiadają na polecenie albo prowadzą do tego, że każda rozprawka brzmi dokładnie tak samo.

---

Co warto zapamiętać na początku przygotowań?

Na start dobrze zapamiętać sześć rzeczy.

1. Na maturze rozszerzonej piszesz jeden tekst.

2. Wybierasz jeden z dwóch tematów.

3. Wypowiedź powinna mieć od 200 do 250 słów.

4. Możliwe formy to rozprawka, artykuł publicystyczny i list formalny.

5. Każdy temat zawiera dwa elementy, które trzeba rozwinąć.

6. Egzaminator ocenia nie tylko język, ale także treść, formę, kompozycję i logikę wypowiedzi.

Jeżeli dopiero zaczynasz przygotowania, właśnie od tego warto wyjść. Nie od zapamiętywania długich list „zaawansowanych zwrotów”, tylko od zrozumienia, jak działa każda forma i czego dokładnie wymaga polecenie.

---

Podsumowanie

Writing na maturze rozszerzonej z języka angielskiego to jedno zadanie, w którym wybierasz jeden z dwóch tematów i piszesz od 200 do 250 słów. Możesz zostać poproszony o napisanie rozprawki, artykułu publicystycznego albo listu formalnego.

Za pracę możesz otrzymać maksymalnie 13 punktów. Egzaminator ocenia zgodność z poleceniem, spójność i logikę tekstu, zakres środków językowych oraz ich poprawność.

Najważniejsza wiadomość jest jednak prostsza: dobry Writing nie powstaje poprzez wstawienie kilku trudnych słów do zapamiętanego szablonu.

Najpierw trzeba dokładnie przeczytać temat, rozpoznać formę, zaplanować realizację obu elementów i zdecydować, do jakiego wniosku ma prowadzić tekst. Dopiero później przychodzi czas na słownictwo i gramatykę.

Gdy rozumiesz format zadania oraz kryteria oceniania, Writing staje się znacznie bardziej przewidywalny. Wiesz, co powinno znaleźć się we wstępie, jak rozwijać argumenty, czego oczekuje egzaminator i co sprawdzić przed oddaniem arkusza. Samo pisanie przestaje wtedy przypominać działanie po omacku, a staje się umiejętnością, którą można systematycznie wyćwiczyć.

Artykuł opracowany na podstawie aktualnego Informatora o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2024/2025, opublikowanego przez Centralną Komisję Egzaminacyjną.