Rozprawka na maturze rozszerzonej z angielskiego - jak ją napisać krok po kroku?
- Przemysław Koronkiewicz
- 22 lip
- 14 minut(y) czytania
Zaktualizowano: 24 lip
Rozprawka na maturze rozszerzonej z angielskiego to najbardziej popularna forma wypowiedzi wśród maturzystów. W tym artykule pokażę Ci, jak krok po kroku przejść przez proces pisania tej formy: od analizy tematu, przez planowanie i budowanie akapitów, aż po sprawdzenie gotowej pracy.
NAWIGACJA PO ARTYKUŁACH DOTYCZĄCYCH MATURY ROZSZERZONEJ Z ANGIELSKIEGO: Jeśli interesuje Cię cała sekcja Writing, przeczytaj ten artykuł: 🔗 Writing na maturze rozszerzonej z angielskiego ⇗ Szczegółowe omówienie tekstów z sekcji Writing: 🔗 Jak napisać artykuł na maturze rozszerzonej z angielskiego? ⇗ 🔗 Jak napisać list formalny na maturze rozszerzonej z angielskiego? ⇗ |
SPIS TREŚCI
TEORIA
Najważniejsze informacje o rozprawce na maturze rozszerzonej
Czym jest rozprawka na maturze rozszerzonej?
Czym jest teza?
Jakie typy rozprawek mogą pojawić się na maturze?
Rozprawka opiniująca
Rozprawka za i przeciw
PRZYGOTOWANIE & PLANOWANIE
Jak rozpoznać właściwy typ rozprawki?
Jak analizować polecenie?
Jak zaplanować rozprawkę?
PRAKTYKA
Struktura rozprawki na maturze rozszerzonej
Introduction – jak napisać wstęp?
Jak napisać dobrą tezę?
Body paragraph 1 - pierwszy akapit rozwinięcia
Body paragraph 2 - drugi akapit rozwinięcia
Conclusion - jak napisać zakończenie?
Jak rozwijać argumenty?
Jakiego stylu wymaga rozprawka?
Czy można używać „I think” i „In my opinion”?
Przydatne zwroty do rozprawki
DODATKOWE INFORMACJE
Przykładowa rozprawka na maturę rozszerzoną
Dlaczego ta rozprawka działa?
Jak oceniana jest rozprawka?
Ile słów powinna mieć rozprawka?
Najczęstsze błędy w rozprawce
Checklista przed oddaniem rozprawki
Podsumowanie
Najważniejsze informacje o rozprawce na maturze rozszerzonej
Rozprawka jest jedną z trzech form, które mogą pojawić się w części Writing na maturze rozszerzonej. Pozostałe to artykuł publicystyczny i list formalny.
W arkuszu otrzymujesz dwa tematy i wybierasz jeden z nich. Rozprawka nie musi więc pojawić się na każdej maturze.
Każdy temat zawiera dwa elementy, które trzeba omówić. Oficjalny limit wypowiedzi wynosi od 200 do 250 słów.
Rozprawka powinna zawierać:
wstęp z jasno sformułowaną tezą,
rozwinięcie z logiczną argumentacją,
zakończenie zgodne z treścią pracy,
formalny styl,
czytelny podział na akapity.
Za całe zadanie Writing możesz otrzymać maksymalnie 13 punktów.
Czym jest rozprawka na maturze rozszerzonej?
Rozprawka to wypowiedź, w której rozważasz zagadnienie przedstawione w poleceniu, prezentujesz argumenty i rozwijasz je poprzez wyjaśnienia, przykłady lub konsekwencje.
W zależności od tematu możesz zostać poproszony o:
przedstawienie własnej opinii,
wyrażenie aprobaty lub dezaprobaty wobec danego rozwiązania,
omówienie argumentów za i przeciw,
przedstawienie zalet i wad określonego zjawiska.
Przyjęty sposób argumentacji powinien zostać jasno zasygnalizowany już we wstępie. Wszystkie argumenty przedstawione później muszą być zgodne z tezą.
Rozprawka nie polega więc na wypisaniu wszystkiego, co przychodzi Ci do głowy na dany temat. Każdy akapit powinien realizować konkretną funkcję i prowadzić czytelnika w stronę wniosku zapowiedzianego we wstępie.
Czym jest teza?
Teza to główne stanowisko autora wobec tematu rozprawki. Najprościej mówiąc, jest to zdanie, które pokazuje, co zamierzasz udowodnić w dalszej części tekstu. Można więc potraktować ją jako odpowiedź na pytanie: co właściwie chcę powiedzieć na ten temat?
Jeśli temat brzmi: „Czy warto uczyć się języków obcych?”, teza może wyglądać następująco: „Nauka języków obcych przynosi wiele korzyści zarówno w życiu prywatnym, jak i zawodowym”. W kolejnych akapitach należy następnie przedstawić argumenty, które potwierdzają to stanowisko, na przykład możliwość swobodniejszego podróżowania, dostęp do większej liczby informacji czy lepsze perspektywy zawodowe.
Dobra teza powinna być jasna i konkretna. Czytelnik nie powinien zastanawiać się, jakie jest Twoje stanowisko ani do jakiego wniosku zmierza cały tekst. Teza nie może być również oderwana od dalszej części rozprawki — każdy argument powinien w jakiś sposób ją rozwijać, uzasadniać lub pokazywać z innej perspektywy.
W rozprawce typu opinion essay teza zazwyczaj jasno wskazuje, czy zgadzasz się z przedstawionym stwierdzeniem. W rozprawce za i przeciw może natomiast zapowiadać, że zamierzasz przeanalizować obie strony problemu, zanim przedstawisz końcowy wniosek. Niezależnie od rodzaju tekstu zasada pozostaje taka sama: teza wyznacza kierunek całej rozprawki i pomaga zachować jej logiczną strukturę.
Jakie typy rozprawek mogą pojawić się na maturze?
W praktyce warto rozróżnić dwa podstawowe schematy:
rozprawkę opiniującą,
rozprawkę za i przeciw.
W obu przypadkach piszesz formalny tekst argumentacyjny. Różni się jednak sposób sformułowania tezy, dobór argumentów i konstrukcja zakończenia.
Rozprawka opiniująca
W rozprawce opiniującej musisz zająć określone stanowisko wobec pomysłu, decyzji lub zjawiska.
Temat może zawierać sformułowania takie jak:
Napisz rozprawkę, w której przedstawisz swoją opinię na temat…
Napisz rozprawkę, w której ustosunkujesz się do…
Napisz rozprawkę, w której wyrazisz swoje zdanie na temat…
W takim typie rozprawki twoja teza, czyli wyraźnie powinna pokazywać, czy popierasz dane rozwiązanie.
Przykład tematu:
Coraz więcej szkół rozważa rezygnację z tradycyjnych podręczników na rzecz materiałów cyfrowych. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz swoją opinię na temat tego rozwiązania, odnosząc się do jego kosztów oraz wpływu na proces uczenia się.
Możliwa teza:
In my view, schools should not abandon printed textbooks completely, as the financial and educational consequences of such a decision may be more complex than they initially appear.
Czytelnik od razu wie, jakie jest stanowisko autora: materiały cyfrowe mogą być przydatne, ale nie powinny całkowicie zastępować tradycyjnych podręczników.
Czy musisz pisać wyłącznie argumenty zgodne z własną opinią?
Nie musisz udawać, że druga strona nie ma żadnych racji. Dojrzała rozprawka może uwzględnić zaletę rozwiązania, którego ostatecznie nie popierasz. Najważniejsze, żeby cały tekst nadal prowadził do wniosku zgodnego z tezą.
Możesz na przykład napisać:
Digital materials may reduce some long-term expenses. Nevertheless, the initial cost of providing every student with reliable equipment could be considerable.
Najpierw uznajesz potencjalną korzyść, a następnie pokazujesz jej ograniczenie. Taka argumentacja jest bardziej przekonująca niż przedstawianie problemu w czarno-białych barwach.
Rozprawka za i przeciw
W rozprawce za i przeciw Twoim zadaniem jest przedstawienie obu stron zagadnienia.
Temat może zawierać sformułowania takie jak:
Napisz rozprawkę, w której przedstawisz zalety i wady…
Napisz rozprawkę, w której rozważysz argumenty za i przeciw…
Napisz rozprawkę, w której omówisz pozytywne i negatywne strony…
Wówczas Teza powinna zapowiadać właśnie taki układ argumentacji.
Przykład dobrej tezy:
Installing cameras in schools may improve security, but it can also create financial and ethical problems.
Możesz również napisać:
The introduction of monitoring systems in schools has both significant advantages and a number of potential drawbacks.
Nie musisz już we wstępie rozstrzygać, która strona jest silniejsza, jeżeli temat wymaga przede wszystkim omówienia zalet i wad. Ostateczną ocenę możesz przedstawić dopiero w zakończeniu.
Przykład słabej tezy
There are many opinions about cameras in schools.
Zdanie jest związane z tematem, ale nie zapowiada ani stanowiska autora, ani oczekiwanej struktury tekstu.
Jak uczynić tę tezę lepszą
Although monitoring systems can make schools safer, they may also limit privacy and place an additional financial burden on educational institutions.
Teraz czytelnik od razu wie, że w rozwinięciu pojawią się zarówno korzyści, jak i potencjalne problemy.
Jak rozpoznać właściwy typ rozprawki?
Rozpoznanie typu rozprawki nie polega na zgadywaniu. Żeby to dobrze zrobić przeczytaj dokładnie czasownik użyty w poleceniu.
Spójrz na te dwa przykłady:
Przedstaw swoją opinię na temat wprowadzenia kamer do szkół.
W tym przypadku musisz wyrazić własne stanowisko - rozprawka opiniująca.
Przedstaw zalety i wady wprowadzenia kamer do szkół.
W tym przypadku musisz omówić obie strony zagadnienia - rozprawka za i przeciw.
To pozornie niewielka różnica, ale wpływa na cały tekst: tezę, dobór argumentów, układ akapitów i zakończenie. Teza natomiast powinna zapowiadać oczekiwaną strukturę rozprawki. Jeżeli tego nie robi, nie może zostać uznana za w pełni poprawną.
Jak analizować polecenie?
Zanim zaczniesz pisać, znajdź w temacie trzy rzeczy:
główny problem,
rodzaj argumentacji,
dwa obowiązkowe elementy.
Wróćmy do przykładowego tematu:
Coraz więcej szkół rozważa rezygnację z tradycyjnych podręczników na rzecz materiałów cyfrowych. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz swoją opinię na temat tego rozwiązania, odnosząc się do jego kosztów oraz wpływu na proces uczenia się.
Główny problem:
Czy szkoły powinny zastąpić tradycyjne podręczniki materiałami cyfrowymi?
Rodzaj argumentacji:
Rozprawka opiniująca.
Dwa obowiązkowe elementy:
koszty,
wpływ na proces uczenia się.
Oba elementy muszą zostać rozwinięte. Nie możesz napisać całego tekstu o koncentracji uczniów, a o kosztach wspomnieć jedynie w jednym zdaniu pod koniec pracy.
Najwyżej oceniane jest omówienie pogłębione lub wieloaspektowe, czyli poparte szczegółowym wyjaśnieniem, konsekwencją albo przykładem. Sama lista argumentów będzie traktowana jako realizacja powierzchowna.
Jak zaplanować rozprawkę?
Nie potrzebujesz rozbudowanej mapy myśli. Wystarczy krótki plan.
Dla powyższego tematu mógłby wyglądać następująco:
Stanowisko: Szkoły nie powinny całkowicie rezygnować z drukowanych podręczników.
Akapit 1 – koszty:
możliwe oszczędności w przyszłości,
wysoki koszt zakupu urządzeń,
naprawy, aktualizacje i pomoc techniczna,
większy problem dla szkół z ograniczonym budżetem.
Akapit 2 – proces uczenia się:
dostęp do interaktywnych materiałów,
większe zaangażowanie uczniów,
rozpraszanie uwagi,
problemy z koncentracją,
zależność od urządzeń i dostępu do internetu.
Wniosek: Najlepszym rozwiązaniem będzie połączenie materiałów drukowanych i cyfrowych.
Taki plan zajmuje dwie lub trzy minuty, ale pozwala uniknąć kilku typowych problemów:
powtarzania tych samych argumentów,
pominięcia części polecenia,
zmiany opinii w połowie tekstu,
nieproporcjonalnie długiego pierwszego akapitu,
zakończenia, które nie wynika z rozwinięcia.
Struktura rozprawki na maturze rozszerzonej
W większości tematów dobrze sprawdzi się struktura czterech akapitów:
Introduction
Body paragraph 1
Body paragraph 2
Conclusion
Nie jest to jedyny możliwy układ, ale przy limicie 200–250 słów pozostaje przejrzysty i łatwy do kontrolowania. Każdy z dwóch głównych akapitów możesz przeznaczyć na jeden element wskazany w poleceniu.
Introduction – jak napisać wstęp?
Wstęp powinien:
wprowadzać temat,
parafrazować główny problem,
zawierać jasną tezę.
Nie musi być długi. Zwykle wystarczą dwa lub trzy zdania.
Przykładowy wstęp:
Replacing printed textbooks with digital materials is often presented as a natural step towards modern education. In my view, however, schools should not abandon traditional books completely, as the financial and educational consequences of such a decision may be more complex than they initially appear.
Pierwsze zdanie wprowadza temat. Drugie zawiera stanowisko i zapowiada dwa obszary argumentacji: konsekwencje finansowe i edukacyjne.
Wstępy zaczynające się od „Nowadays”
Problem ze zdaniami takimi jak:
Nowadays, technology is becoming more and more popular in our lives.
nie polega na tym, że są gramatycznie niepoprawne. Są po prostu tak często używane i tak ogólne, że mogłyby otwierać dziesiątki niezwiązanych ze sobą rozprawek. Innymi słowy, nie sprawiają najlepszego pierwszego wrażenia.
Lepiej szybciej przejść do konkretnego problemu:
Digital resources are playing an increasingly important role in modern education.
To nadal stosunkowo proste zdanie, ale od początku pozostaje związane z tematem.
Jak napisać dobrą tezę?
Dobra teza musi spełniać trzy warunki:
odpowiadać na temat,
zapowiadać właściwy typ rozprawki,
być zgodna z argumentacją przedstawioną później.
Teza w rozprawce opiniującej
Słaba wersja:
There are advantages and disadvantages of using digital textbooks.
To zdanie zapowiada rozprawkę za i przeciw, a nie jasno wyrażoną opinię.
Lepsza wersja:
In my opinion, digital resources should complement traditional textbooks rather than replace them entirely.
Teza w rozprawce za i przeciw
Słaba wersja:
I strongly believe that school uniforms are a terrible idea.
Takie stanowisko nie zapowiada zrównoważonego omówienia zalet i wad.
Lepsza wersja:
Compulsory school uniforms can create a stronger sense of equality, but they may also limit students’ freedom of expression.
Nie obiecuj we wstępie czegoś, czego później nie realizujesz
Jeżeli w tezie piszesz:
This solution has both advantages and disadvantages.
w rozwinięciu muszą pojawić się obie strony zagadnienia.
Jeżeli później omawiasz wyłącznie wady, teza przestaje być zgodna z pozostałą częścią pracy.
Body paragraph 1 - pierwszy akapit rozwinięcia
Pierwszy akapit powinien rozwijać pierwszy element wskazany w temacie.
Dobry akapit możesz zbudować według schematu:
argument → wyjaśnienie → przykład lub konsekwencja → odniesienie do tezy
Słaba wersja
Digital materials are cheaper. Schools can save money. Textbooks are expensive and sometimes get damaged. Technology is therefore a good solution.
Problemem nie jest wyłącznie prosty język. Kolejne zdania nie rozwijają dokładnie mechanizmu, o którym autor pisze.
Lepsza wersja
From a financial perspective, digital materials can reduce some long-term expenses. Schools would no longer need to replace damaged textbooks or purchase new editions for every student. Nevertheless, the initial investment could be considerable, as each learner would need reliable equipment and access to technical support. For schools with limited budgets, these costs could outweigh the potential savings.
Akapit nie zatrzymuje się na stwierdzeniu, że materiały cyfrowe są tańsze albo droższe.
Pokazuje:
gdzie mogą pojawić się oszczędności,
jakie dodatkowe koszty trzeba uwzględnić,
które szkoły mogą najbardziej odczuć problem,
jak wpływa to na ogólną ocenę rozwiązania.
Body paragraph 2 - drugi akapit rozwinięcia
Drugi akapit powinien realizować drugi element tematu, czyli wprowadzać kolejny argument pomagający Ci udowodnić, że teza postawiona we wstępie jest prawdziwa (rozprawka opiniująca) lub przedstawić drugą stronę medalu w omawianej kwestii (rozprawka za i przeciw).
Nie traktuj tego paragrafu jak osobnego tekstu. Powinien być logicznie połączony z wcześniejszą argumentacją.
Przykładowy akapit:
The influence on the learning process is equally important. Digital resources provide quick access to videos, interactive exercises and regularly updated information, which may make lessons more engaging. At the same time, studying from a screen can expose students to distractions and make sustained concentration more difficult. Printed books also allow learners to work without depending on batteries, internet access or functioning software.
W pierwszym zdaniu pojawia się wyraźne przejście do drugiego elementu. Następnie autor przedstawia zarówno potencjalną korzyść, jak i ograniczenia, a cały akapit wspiera stanowisko wyrażone we wstępie.
Conclusion - jak napisać zakończenie?
Zakończenie powinno:
wynikać z przedstawionych argumentów,
wrócić do głównego problemu,
potwierdzić stanowisko autora albo podsumować bilans zalet i wad.
Nie wprowadzaj w nim zupełnie nowych argumentów.
Zakończenie rozprawki opiniującej
To conclude, digital materials should play a greater role in education, but they should complement rather than replace printed textbooks. A mixed system would give students access to modern resources while preserving the reliability and focus offered by traditional books.
Zakończenie nie kopiuje słowo w słowo tezy ze wstępu, ale zachowuje to samo stanowisko.
Zakończenie rozprawki za i przeciw
In conclusion, school monitoring can improve safety and make it easier to resolve serious incidents. However, these benefits must be balanced against the cost of the equipment and the loss of privacy experienced by students and teachers.
Zakończenie powinno być zgodne zarówno z tematem, jak i całym rozwinięciem. Jeżeli wracasz do tezy ze wstępu, zrób to innymi słowami.
Jak rozwijać argumenty?
Jednym z najczęstszych problemów jest zbyt ogólna argumentacja. Uczeń zwykle ma opinię, ale wyraża ją na poziomie, który nie pokazuje dokładnie, dlaczego dane rozwiązanie jest dobre lub złe.
Przykład powierzchownego argumentu:
Online learning is good because it gives students many opportunities.
Co dokładnie oznaczają „opportunities”?
Komu pomagają?
W jaki sposób?
Lepsza wersja:
Online learning can give students living in small towns access to courses that are not available locally. As a result, they can study specialist subjects without travelling long distances or moving to another city.
Argument robi się mocniejszy, ponieważ pokazuje:
konkretną grupę,
konkretny problem,
sposób działania rozwiązania,
jego rezultat.
Przydatny schemat rozwijania argumentu
Możesz myśleć o argumentacji w następujący sposób:
Zdanie 1 - Claim: Co twierdzę?
Zdanie 2 - Reason: Dlaczego tak uważam?
Zdanie 3 - Example: Jak wygląda to w praktyce?
Zdanie 4 - Consequence: Do czego to prowadzi?
Taki schemat pozwala w łątwy sposób stworzyć plan na cały paragraf, dzięi czemu nie musisz zastanawiać się, co dalej. Oczywiście nie każdy akapit rozwijający (body paragraph) musi zawierać wszystkie cztery elementy. Nie musi też mieć zawsze dokłądnie 4 zdań. Ważne jednak, żeby nasz paragraf przypominał powyższy schemat i nie kończył się na samym ogólnym stwierdzeniu.
Jakiego stylu wymaga rozprawka?
Rozprawka powinna być napisana stylem formalnym. Nie oznacza to, że tekst musi brzmieć jak artykuł naukowy. Formalność na poziomie maturalnym polega przede wszystkim na unikaniu języka typowego dla swobodnej rozmowy.
Zbyt potocznie
This idea is really cool.
Kids will love it.
It is totally unfair.
Lots of people do not care.
Lepiej
This solution could be particularly beneficial.
Younger students may respond positively to this change.
Such a policy could be considered unfair.
Many people remain unaware of the consequences.
W rozprawce warto również unikać:
slangu,
żartobliwego tonu,
bezpośredniego zwracania się do czytelnika,
przesadnie emocjonalnych ocen,
skróconych form takich jak don’t, can’t czy isn’t.
Czy można używać „I think” i „In my opinion”?
Tak. Pierwsza osoba nie jest zakazana. W rozprawce opiniującej możesz napisać:
In my opinion…
I believe that…
In my view…
Nie warto jednak rozpoczynać w ten sposób każdego akapitu. Jeżeli to możliwe staraj się używać bezosobowego języka, na przykład tak:
Complete reliance on digital materials could create significant financial difficulties.
This approach may be particularly problematic for smaller schools.
Dzięki temu tekst brzmi spokojniej i bardziej formalnie.
Przydatne zwroty do rozprawki
Gotowe zwroty mogą pomóc uporządkować wypowiedź, ale nie powinny zastępować argumentacji.
Wprowadzanie tematu
There has been considerable discussion about…
An increasing number of schools are considering…
It is often argued that…
The question of whether… remains controversial.
Wyrażanie opinii
In my view…
I would argue that…
It seems reasonable to suggest that…
I am convinced that…
Wprowadzanie argumentu
One of the main advantages is that…
A significant problem is…
From a financial perspective…
Another issue that should be considered is…
Rozwijanie argumentu
This is mainly because…
As a result…
This could lead to…
A clear example of this is…
This may be particularly important for…
Wprowadzanie kontrastu
However,…
Nevertheless,…
On the other hand,…
Although this may be true,…
Despite these benefits,…
Zakończenie
To conclude,…
In conclusion,…
Taking these arguments into account,…
On balance,…
Nie próbuj umieścić wszystkich zwrotów w jednej pracy. Dwa dobrze użyte wyrażenia będą lepsze niż dziesięć łączników wstawionych mechanicznie na początku każdego zdania.
Przykładowa rozprawka na maturze rozszerzonej z angielskiego
Temat
Coraz więcej szkół rozważa rezygnację z tradycyjnych podręczników na rzecz materiałów cyfrowych. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz swoją opinię na temat tego rozwiązania, odnosząc się do jego kosztów oraz wpływu na proces uczenia się.
Model answer
Replacing printed textbooks with digital materials is often presented as a natural step towards modern education. In my view, however, schools should not abandon traditional books completely, as the financial and educational consequences of such a decision may be more complex than they initially appear.
From a financial perspective, digital materials can reduce some long-term expenses. Schools would no longer need to replace damaged textbooks or purchase new editions for every student. Nevertheless, the initial investment could be considerable. Each learner would need reliable equipment, and devices would require maintenance, software updates and technical support. For schools with limited budgets, these costs could outweigh the potential savings.
The influence on the learning process is equally important. Digital resources provide quick access to videos, interactive exercises and regularly updated information, which may make lessons more engaging. At the same time, studying from a screen can expose students to distractions and make sustained concentration more difficult. Printed books also allow learners to make notes easily and work without depending on batteries, internet access or functioning software.
To conclude, digital materials should play a greater role in education, but they should complement rather than replace printed textbooks. A mixed system would give students access to modern resources while preserving the reliability and focus offered by traditional books.
Liczba słów: 214
Dlaczego ta rozprawka działa?
Teza jest jasna
Autor nie opowiada się za całkowitą rezygnacją z technologii. Twierdzi, że materiały cyfrowe powinny uzupełniać książki, a nie w pełni je zastępować.
Oba elementy zostały rozwinięte
Pierwszy akapit dotyczy kosztów, a drugi wpływu na proces uczenia się. Żaden z elementów nie został potraktowany symbolicznie.
Argumentacja nie jest jednostronna
Autor zauważa korzyści materiałów cyfrowych, ale pokazuje także ich ograniczenia. Dzięki temu opinia brzmi bardziej przekonująco.
Zakończenie wynika z rozwinięcia
Propozycja systemu mieszanego nie pojawia się przypadkowo. Jest logicznym rezultatem wcześniejszej analizy.
Język jest zróżnicowany, ale kontrolowany
W tekście pojawiają się precyzyjne wyrażenia takie jak:
long-term expenses
the initial investment
outweigh the potential savings
sustained concentration
complement rather than replace
Nie ma jednak konstrukcji użytych wyłącznie po to, żeby tekst brzmiał bardziej zaawansowanie.
Jak oceniana jest rozprawka?
Rozprawka jest oceniana według tych samych czterech kryteriów co pozostałe formy na poziomie rozszerzonym:
zgodność z poleceniem – maksymalnie 5 punktów,
spójność i logika wypowiedzi – maksymalnie 2 punkty,
zakres środków językowych – maksymalnie 3 punkty,
poprawność środków językowych – maksymalnie 3 punkty.
Łącznie możesz zdobyć 13 punktów.
W przypadku rozprawki szczególne znaczenie mają:
jasna teza umieszczona we wstępie,
realizacja obu elementów tematu,
zgodność argumentacji z tezą,
odpowiednie zakończenie,
formalny styl,
logiczna kompozycja,
uzasadniony podział na akapity.
Ile słów powinna mieć rozprawka?
Polecenie wymaga napisania od 200 do 250 słów.
Najbezpieczniej celować w około 215–235 słów. Taka długość pozwala rozwinąć oba elementy tematu i pozostawia niewielki margines na ewentualny błąd podczas liczenia.
Nie próbuj dobijać do limitu poprzez:
powtarzanie tezy,
dodawanie bardzo ogólnego wstępu,
wprowadzanie trzeciego pobocznego problemu,
dopisywanie nowego argumentu w zakończeniu.
Jeżeli tekst jest zbyt krótki, najpierw sprawdź rozwinięcie. Najczęściej brakuje w nim wyjaśnienia, przykładu albo konsekwencji.
Najczęstsze błędy w rozprawce
Teza nie odpowiada typowi zadania
Temat wymaga opinii, a autor pisze jedynie:
There are both advantages and disadvantages.
Albo odwrotnie: temat wymaga przedstawienia zalet i wad, a teza całkowicie ignoruje jedną stronę zagadnienia.
Brak jasnego stanowiska
This is a difficult issue and different people have different opinions.
To może być zdanie wprowadzające, ale nie jest jeszcze tezą.
Teza jest sprzeczna z rozwinięciem
Autor deklaruje zdecydowany sprzeciw, po czym większość pracy poświęca zaletom rozwiązania i nie wyjaśnia tej sprzeczności.
Jeden element tematu dominuje nad drugim
Pierwszy aspekt zajmuje ponad połowę tekstu, a drugi zostaje zamknięty w dwóch zdaniach.
Argumenty są tylko wyliczone
It is cheaper, easier, faster and more convenient.
Brakuje wyjaśnienia, dla kogo i w jaki sposób.
Jeden akapit zawiera kilka niepowiązanych pomysłów
Akapit zaczyna się od kosztów, później przechodzi do ekologii, a kończy opisem zdrowia psychicznego uczniów.
Zakończenie wprowadza nowy temat
Jeżeli cały tekst dotyczył kosztów i edukacji, nie pisz nagle w ostatnim zdaniu o ochronie środowiska.
Styl jest zbyt potoczny
This idea is awesome and students will be super happy.
Takie zdanie mogłoby pasować do luźnego artykułu albo wypowiedzi ustnej, ale nie do formalnej rozprawki.
Tekst jest zbudowany z gotowego szablonu
Wyuczone zdania zajmują pół wstępu i pół zakończenia, ale nie odnoszą się konkretnie do polecenia.
Linking words zastępują logikę
Firstly… Moreover… Furthermore… What is more… In addition…
Sama liczba łączników nie sprawia, że argumentacja jest spójna. Każde zdanie musi naprawdę wynikać z poprzedniego.
Checklista przed oddaniem rozprawki
Treść
Czy dobrze rozpoznałam/em typ rozprawki?
Czy moja teza jasno odpowiada na temat?
Czy zrealizowałam/em oba elementy polecenia?
Czy oba elementy zostały rozwinięte?
Czy argumenty wspierają tezę?
Czy nie odeszłam/odszedłem od tematu?
Forma
Czy teza znajduje się we wstępie?
Czy tekst ma wyraźny wstęp, rozwinięcie i zakończenie?
Czy każdy akapit ma konkretną funkcję?
Czy zakończenie wynika z argumentacji?
Czy zachowałam/em formalny styl?
Czy tekst ma od 200 do 250 słów?
Język
Czy nie powtarzam zbyt często tych samych słów?
Czy użyłam/em kilku precyzyjnych wyrażeń?
Czy sprawdziłam/em czasy, przedimki i liczbę mnogą?
Czy zdania nie są zbyt długie i trudne do kontrolowania?
Czy linking words rzeczywiście pokazują relacje między argumentami?
Podsumowanie
Dobra rozprawka na maturze rozszerzonej nie musi być wyjątkowo oryginalna. Musi być przede wszystkim dobrze zaplanowana i zrealizowana.
Najpierw rozpoznaj, czy temat wymaga własnej opinii, czy przedstawienia argumentów za i przeciw. Następnie określ dwa obowiązkowe elementy, wybierz stanowisko i przygotuj krótki plan.
We wstępie sformułuj jasną tezę. W rozwinięciu przeznacz osobny akapit na każdy element polecenia i rozwijaj argumenty poprzez wyjaśnienia, przykłady oraz konsekwencje. W zakończeniu wróć do głównego problemu i przedstaw wniosek zgodny z tym, co rzeczywiście napisałeś.
Nie próbuj imponować egzaminatorowi każdym zdaniem. Precyzyjny, logiczny i dobrze kontrolowany tekst niemal zawsze będzie lepszy niż rozprawka wypełniona trudnymi słowami, nad którymi autor nie do końca panuje.
Artykuł opracowany na podstawie aktualnego Informatora o egzaminie maturalnym z języka angielskiego, opublikowanego przez Centralną Komisję Egzaminacyjną.
Komentarze